خانه دروس روزانه

چگونه الگوهای ذهنیمان را بشناسیم و تغییر دهیم؟


 ذهن ما بر اساس مکانیزم خودسازمان دهنده عمل می کند یعنی بر اساس اطلاعات و درکی که از گذشته در آن ذخیره شده، اطلاعات جدید را پردازش می کند. یعنی وقتی که با موضوع جدیدی روبرو می شویم، ذهن ما آن را بر اساس تجربیات و ادراک گذشته، تفسیر می کند. این را الگوی ذهنی (Mental Model) می گویند. الگوی ذهنی روش ریشه یافته ما در تفکر است و باعث می شود که تنها چیزهایی را ببینیم که در همراستایی با قصدهای ماست، یا داده را در جهتی تفسیر کنیم که در تطبیق با فهم قبلی ماست. 

پارادوکس اندیشی


 چه شگفت انگيز است که با يک پارادوکس روبرو شده ايم. حالا اميدی برای پيشرفت داريم. نيلز بور

پارادوکس چیزی است که در ظاهر با آنچه که درست پنداشته می شود در تناقض باشد اما در واقع متضاد نباشد. پارادوکس ها در وهله اول مهمل، عجیب یا غیر منتظره به نظر می‌رسند ولی در واقع صحیح هستند و هیچ خلل یا ناهماهنگی در فرضیات یا استدلالات آنها وجود ندارد. در پارادوکس‌ها معمولاً مشخص می‌شود که یا از ابتدا تناقضی در مسئله وجود نداشته یا جوابی که در نگاه اول حیرت انگیز می‌نموده مشکل و تناقضی ندارد و یا اینکه فرضیات استفاده شده اصولا صحیح نبوده یا در کنار هم ناصحیح هستند. مشکلی که با پاردوکس داریم این است که تصور می کنیم هر چیزی یا باید الف باشد یا ب. در صورتی که پارادوکس ها می گویند که چیزی می تواند هم الف باشد هم ب. شناخت و حل کردن پارادوکس‌ها باعث پیشرفت‌های بسیاری در علوم تجربی، ریاضیات و فلسفه گشته است.

چگونه ذهن تحلیلگری داشته باشیم؟


همه ما با شرلوک هلمز آشنا هستیم. کارآگاهی که بسیار هوشیار بود و تصمیم های هوشمندانه می گرفت. شرلوک هلمز را می توان سمبلی از ذهن تحلیلگر دانست. داستان های شرلوک هلمز به ما آموزش می دهد که چگونه باید از اطلاعات معمولی که داریم استفاده کنیم. او به ما آموزش می دهد که نسبت به محیطمان هوشیار باشیم. هلمز آموزش می دهد که دیدن با مشاهده کردن یکی نیست. اغلب انسان ها می بینند اما مشاهده نمی کنند. جزئیات بسیاری در محیط است که تنها از طریق مشاهده قابل دریافت است اما عموم انسان ها بی توجه به اطرافشان بی توجه هستند. کلید بسیاری از معماهای داستان های شرلوک هلمز در همین اطلاعاتی است که در محیط اش قرار داشت. کلید بسیاری از مسایل ما نیز در اطرافمان است اما به علت بی توجهی از آنها صرفنظر می کنیم و نمی توانیم مسایلمان را حل کنیم.

چگونه خود را برای آزمون های تحصیلی آماده کنیم؟


من بعید می دانم که کسی از امتحان خوشش بیاید مگر اینکه واقعاً به درسش علاقه مند باشد و امتحان را فرصتی برای یادگیری بیشتر بداند. روش فعلی ارزیابی عملکرد تحصیلی، تنها ظرفیت حافظه را می سنجد. اینکه چه کسی می تواند مطلبی را برای مدت کوتاهی در ذهن داشته باشد. عمده مطالبی که برای امتحان به خاطر سپرده می شود، بعد از چند روز به کلی فراموش می شود. بنابراین منطقی است که جهت آمادگی بیشتر، به دنبال روش هایی برای حفظ کردن بهتر باشیم. آنچه که بیان می شود، تجربه هایی است که در دوران امتحان به دست آمده است:

چگونه متفاوت بیاندیشیم؟


متفاوت فکر کردن کار ساده ای نیست. کسی که متفاوت فکر می کند عملکردش هم متفاوت خواهد بود و به نتایجی هم خواهد رسید. البته رسیدن به نتایج متفاوت، لذت بخش است اما چنین کسی دیگر مانند بقیه نخواهد بود و به بیان دیگر، رسوای جماعت می شود. وقتی که کسی همرنگ جماعت نباشد، اولین واکنشی که جماعت به او نشان خواهد داد، مسخره کردن و یا سرزنش کردن است. اگر کسی که می خواهد متفاوت فکر کند و به نتایج متفاوتی هم برسد، باید تحمل تمسخر و یا سرزنش های دیگران را داشته باشد. زمانی می توان به این تحمل رسید که تکیه گاهی درونی داشته باشیم. کسی که برایش مهم است که دیگران در مورد او چگونه فکر می کنند و چه می گویند، نمی تواند متفاوت بیاندیشد. 

چگونه در هر شرایط، بهترین کار ممکن را انجام دهیم؟


پیامی از نلسون ماندلا: هرگز منتظر مهیا شدن شرایط و کمک دیگران نشوید.
وقتی که نلسون ماندلا به زندان روبن آیلند برای تحمل محکومیت زندان ابد منتقل شد، به بهانه اینکه دیگر کاری نمی تواند انجام دهد، از مبارزه اش دست برنداشت. او از داخل زندان نیز به رهبری مبارزات آزادی خواهانه آفریقای جنوبی ادامه داد. اول اینکه او با مشقت فراوان خاطراتش را نوشت و به بیرون از زندان فرستاد. کتاب «راه دشوار آزادی» محصول این تلاش است. دوم اینکه او زندان را تبدیل به یک دانشگاه کرد. ماندلا با کمک دیگر افراد سرشناس، یک سری دروسی را تدوین کرد ودر خلال انجام کار اجباری در معدن، از روش سقراطی به دیگر زندانیان آموزش می داد. بعد از مدتی آنها توانستند که این دوره را به صورت مکاتبه ای در بین همه زندانیان برگزار کنند. همچنین نلسون ماندلا در دوران محکومیتش توانست از دانشگاه لندن نیز مدرک لیسانس حقوق را دریافت کند. او خود را در مدت اسارتش محدود نکرد و بهترین کاری که توانست را انجام داد. این درسی است برای ما که برای تحقق اهدافمان در زندگی، تنها به خودمان تکیه کنیم و نه چیزی یا کسی دیگر.

چگونه از تفکر خرافی اجتناب کنیم؟


 

این روزها، مطالب متنوعی را می بینیم که خبر می دهد از پایان یافتن جهان در 21 دسامبر. به غیر از این موضوع شاخص، نسبت دادن وقایع طبیعی به اخبار آخر الزمانی هم زیاد است. استفاده از تفکر خرافی، محدود به این ها نمی شود و می بینیم انواع فال بینی ها، دعا نویسی ها، انواع درمان های عجیب، دخیل بستن، زدن به تخته، دق الباب، انواع تصمیم گیری ها و قضاوت های عمومی بر مبنای یک خواب و ... که در بین مردم طبقات گوناگون اجتماعی و حتی افرادی که دارای مدارج بالای دانشگاهی هستند هم رایج است. به نظر می رسد که تفکر خرافی، بهانه خوبی شده برای کنار گذاشتن عقلانیت و استدلال و جستجوی ذهنی و عینی برای یافتن شواهد و نشانه های معتبر.

خانه دروس روزانه