خانه دروس روزانه چگونه گرفتار شرطی شدگی نشویم؟

چگونه گرفتار شرطی شدگی نشویم؟


شرطی شدن، یک واکنش بی اختیار نسبت به یک محرک است. مثلاً با دیدن عکس لیموترش یا حتی تجسم آن در ذهن، آب دهان ما راه می افتد. شرطی شدگی یکی از ویژگی های مغز است اینکه مغز ما بین یک محرک و رفتاری که دائم انجام می داده، ارتباط برقرار می کند. مثلاً وقتی که پدری در هر سفر برای فرزندش سوغات می گیرد، او را شرطی می کند که در لحظه برگشت پدر از سفر، منتظر دریافت سوغاتی باشد و اگر یکبار پدر نتواند سوغات تهیه کند، فرزندش ناراحت می شود و ممکن است تصور کند که پدرش او را دوست ندارد.

به علت اینکه شرطی شدگی یک واکنش طبیعی مغز است، در آموزش و تبلیغات، استفاده وسیعی دارد. در آموزش، وقتی رفتار مطلوب از دانش آموز سر زد به او پاداش می دهند و اگر رفتار نامطلوب از او سر زد او را تنبیه می کنند. بنابراین کافی است که معلم جایزه یا خط کش را نشان دانش آموزان دهد و با همین کار و بدون اقدام خاص دیگری، رفتار دانش آموزان را تحت کنترل درآورد. در تبلیغات هم به همین شکل عمل می شود، مثلاً وقتی بانک ها جوایز قرعه کشی را اعلام می کنند، مشتریان تمایل نشان می دهند که پولهایشان را در حساب سپرده شان بخوابانند. 
در زندگی خودمان و در جامعه شاهد مکرر شرطی شدگی هستیم: اینکه کارمندان به محض تمام شدن وقت اداری یا شنیدن صدای اذان، دست از کار می کشند، اگر ارباب رجوعی خواسته های بیجا مطرح کند به محض ورود به اداره باعث عصبانیت کارمندان می شود، وقتی که سفارش یک مشتری غذا فروشی یکسان است، صاحب رستوران بدون پرسش غذای او را آماده می کند، ماموران پلیس با مشاهده جرم به سراغ مظنونین همیشگی می روند و بسیار موارد دیگر.
باید توجه کنیم که بسیاری از رفتارها و عواطف ما ممکن است در اثر شرطی شدگی باشد. بنابراین دقت داشته باشیم که تا جائیکه می توانیم کمتر شرطی شویم و شرطی شدگی های قبلی خود را هم با یادآوری و توجه، از ذهن ناخودآگاه پاک کنیم
برای غلبه یافتن بر شرطی شدگی، اقدام های زیر می تواند موثر باشد:
- دیگران را شرطی نکنیم. برای این کار تا جایی که می توانیم پیش بینی ناپذیر باشیم.
- عادت های خود را تغییر دهیم. همواره از یک مسیر نرویم، همیشه یک سفارش نداشته باشیم، همیشه کارها را از جای مشخص شروع نکنیم و ...
- مشاهده گر رفتار و عواطف خود باشیم و مطمئن شویم که از روی شرطی شدگی نیست.
- قبل از شروع کارها، هرچقدر هم بدیهی باشد، در مورد آن از خود سوال کنیم و به مفروضات خود، شک کنیم

 

مولف: حمید همتی

 

 

 

Share this post

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

خانه دروس روزانه چگونه گرفتار شرطی شدگی نشویم؟